راهنمای سفر یک‌روزه به واتیکان

رم شهری است که شما هیچ‌گاه در آن کمبود جاذبه‌های دیدنی و تفریحاتی حس نخواهید کرد. اما جالب است بدانید که این شهر میزبان کوچک‌ترین کشور دنیا یعنی «واتیکان» است. این شهر زادگاه فرقۀ کاتولیک مسیحیت است. این کشور مستقل تنها شامل یک کلیسا می‌شود و جمعیت آن نیز در سال 2025 حدوداً 800 نفر است که این جمعیت در وسعت حدوداً کمتر از 1 کیلومتر جای داده شده است.

کشور واتیکان هرچه وسعت کمی دارد، اما این مسئله را با ارزش تاریخی و فرهنگی خود جبران می‌کند. در این کشور می‌توانید از بزرگ‌ترین و اولین کلیسای مسیحیت، یعنی کلیسای جامع سنت پیتر، دیدن کنید و سپس به موزه‌های واتیکان بروید، در این موزه‌ها تمام آثار هنری‌ای را که کلیسا در طول سال‌ها جمع‌آوری کرده، به نمایش گذاشته شده است.

در این مطلب، به بهترین کارهایی که می‌توان در شهر واتیکان انجام داد، خواهیم پرداخت. علاوه براین که، نظرات و پیشنهاد خود را درباره چگونگی برنامه‌ریزی مؤثر زمان برای بازدید از این قسمت از کشور ایتالیا را مطرح خواهیم کرد.

جاهای دیدنی واتیکان: میدان سن پیتر

زمانی که به کشور واتیکان وارد می‌شوید، به احتمال خیلی زیادی اولین چیزی که می‌بینید میدان سن پیتر است. این موضوع به خودی خود اولین جای دیدنی است که باید در شهر واتیکان از آن بازدید کنید. در طول سال در میدان سن پیتر رخدادهای متفاوتی برگزار می‌شود که این میدان می‌تواند جمعیتی در حدود 300000 نفر را در خود جای دهد. همیشه سعی کنید از Via della Conciliazione به این میدان وارد شوید. دلیل آن هم این است که زمانی که از آن سو به انتهای این میدان می‌رسید و هرچه نمای کلیسای جامع سن پیتر بزرگ‌تر و باشکوه‌تر می‌شود، حس بهتری به شما دست می‌دهد.

در مرکز این میدان هرم‌سنگ بزرگ و مشهور مصری با ارتفاع 27.5 متری و وزن 300 تنی خودنمایی می‌کند. تاریخ‌نگاران بر این باورند که این بنا، 4500 سال قدمت دارد. جالب است بدانید که این سازه 37 سال بعد از میلاد مسیح و در زمان امپراتور کالیگولا از مصر به کشور واتیکان منتقل شد. اگر زمانی توانستید از عظمت این بنا چشم‌پوشی کنید، این مورد را همیشه به‌یاد داشته باشید که این بنا شاهد چه حوادثی بوده است.

اطراف میدان می‌توانید گارد سوئیسی معروف واتیکان را ببینید. این افراد در واقع ارتش شخصی پاپ به شمار می‌آیند. ممکن است به خاطر لباس‌های خیره‌کننده‌شان تشریفاتی به نظر برسند، اما در واقع نیرویی نظامی و آموزش‌دیده هستند. با این حال، همین لباس‌های رنگارنگ باعث شده‌اند میان گردشگران بسیار محبوب باشند. اگر هنگام حضورتان در آنجا در حال گشت‌زنی باشند، به‌سختی می‌توان آن‌ها را نادیده گرفت.

جاهای دیدنی واتیکان: کلیسای سن پیتر

کلیسای جامع سن پیتر، قلب کاتولیسیسم رومی بر روی زمین است. اگرچه ممکنه فکر کنید که این جمله در ابتدا اغراق‌آمیز به نظر برسد، اما به‌محض ورود به این بنای باشکوه نظرتان تغییر خواهد کرد.

وقتی در راهروی اصلی کلیسا قدم می‌زنید، ممکن است متوجه نام دیگر کلیساهای معروف مانند کلیسای جامع سانتا ماریا دل فیوره فلورانس روی زمین شوید. این نوشته‌ها درواقع نوعی خودنمایی سن پیتر هستند. هرکدام نشان می‌دهند که اگر آن کلیسا درون سن پیتر قرار می‌گرفت، تا کدام نقطه می‌رسید.

اما عظمت ساختمان تنها ویژگی برجستهٔ کلیسای سن پیتر نیست. همان‌طور که از خانهٔ پاپ انتظار می‌رود، این مکان مملو از نمادهای مذهبی و گنجینه‌های هنری است. به‌راحتی می‌توانید چند ساعت را در اینجا به گشت‌و‌گذار بگذرانید و باز هم چیزهایی را از قلم بیندازید.

نمی‌توان از همهٔ جزئیات گفت، اما سه مورد از چیزهایی که در بازدید خود خواهید دید و بیشتر در خاطراتتان می‌مانند، شامل تندیس «پیتا» اثر میکل‌آنژ، سایبان برنزی بالای محراب اصلی و پنجرهٔ زیبای کبوتر اثر برنینی در انتهای کلیسا هستند. البته این‌ها تنها سه نمونه از میان ده‌ها دیدنی چشم‌نواز دیگرند.

و البته گنبد کلیسا را نیز نباید از قلم انداخت. با پرداخت هزینه‌ای اندک، می‌توانید از پله‌های آن بالا بروید و منظره‌ای باور‌نکردنی از شهر رم را تماشا کنید.

جاهای دیدنی واتیکان: موزه‌های واتیکان

موزه‌های واتیکان یکی از بزرگ‌ترین گنجینه‌های هنری و باستانی جهان به‌شمار می‌روند و از همین رو، می‌توان گفت بازدید از آن‌ها بهترین کاری است که می‌توان در شهر واتیکان انجام داد.

این موزه‌ها گواه زنده «ثروت» و «قدرت» کلیسای کاتولیک هستند و مجموعه‌ای عظیم از آثار هنری و تاریخی را که طی قرن‌ها گردآوری شده‌اند، به نمایش می‌گذارند. در این مجموعه بیش از ۷۰هزار اثر وجود دارد و تالارهای آن در مجموع بیش از ۱۴ کیلومتر طول دارند!

به‌عبارت دیگر حتماً کفش راحت بپوشید و برای بازدید طولانی آماده باشید. همچنین بهتر است حتماً بلیط را از قبل رزرو کنید، زیرا بدون رزرو قبلی مجبور خواهید شد زمان زیادی را در صف انتظار تلف کنید.

با توجه به محبوبیت بسیار زیاد موزه‌های واتیکان، باید انتظار جمعیت زیاد را داشته باشید. حتی اگر بلیط «بدون صف» را از قبل خریده باشید، باز هم باید برای عبور از بررسی‌های امنیتی زمانی را در صف بمانید؛ و وقتی وارد می‌شوید، ازدحام مردم در سطحی دیگر است.

با این حال، اگر به هنر و تاریخ علاقه دارید، بازدید از موزه‌های واتیکان ارزشش را دارد — فقط باید بپذیرید که شلوغی بخشی از تجربه است و سعی کنید با جریان جمعیت همراه شوید. اما اگر علاقهٔ چندانی به این موضوعات ندارید یا در محیط‌های شلوغ احساس اضطراب می‌کنید، شاید بهتر باشد وقتتان را به دیدن بخش‌های دیگر واتیکان اختصاص دهید.

کلیسای سیستین

گل سرسبد موزه‌های واتیکان و یکی از شاخص‌ترین دیدنی‌ها در سراسر ایتالیا — کلیسای سیستین است. این کلیسا یکی از بزرگ‌ترین شاهکارهای هنری تاریخ به شمار می‌آید. حتی با وجود ازدحام بازدیدکنندگان، همین بخش به‌تنهایی ارزش بازدید از موزه‌های واتیکان را دارد. پس از عبور از حدود 14.5 کیلومتر راهروهای طولانی موزه (نگران نباشید، معمولاً تنها بخشی از آن را طی خواهید کرد)، سرانجام در پایان مسیر به کلیسای سیستین می‌رسید.

شاید لازم باشد کمی در صف منتظر بمانید، زیرا تنها تعداد محدودی از بازدیدکنندگان در هر نوبت اجازهٔ ورود دارند. وقتی وارد شدید، آماده باشید تا از شکوه هنری سقف آن شگفت‌زده شوید. بهتر است پیش از ورود، گردن خود را کمی نرمش دهید، چون قرار است حدود ده دقیقه با حیرت به شاهکار میکل‌آنژ خیره شوید.

سقف کلیسا وقایع مهم عهد عتیق را به تصویر می‌کشد. آنچه این اثر را چنین شگفت‌انگیز می‌کند — افزون بر ابعاد عظیم آن — مهارت فوق‌العادهٔ میکل‌آنژ در ترسیم جزئیات و قاب‌های گوناگون است. کلیسای سیستین در حقیقت اوج هنر رنسانسی میکل‌آنژ را نشان می‌دهد. کلیسای سیستین برای پیروان کاتولیک نیز اهمیتی ویژه دارد، زیرا در همین مکان است که هرگاه پاپ وقت درگذرد یا از سمت خود کناره‌گیری کند، پاپ جدید انتخاب می‌شود.

جاهای دیدنی واتیکان: قلعه سنت آنجلو

قلعهٔ سنت‌آنجلو به اندازهٔ کلیسای جامع سنت پیتر یا موزه‌های واتیکان جزو جاذبه‌های اصلی محسوب نمی‌شود، با این حال یکی از بهترین کارهایی است که می‌توان در واتیکان انجام داد. در واقع، همین کمتر شناخته‌شدن باعث شد این قلعه به مقصد موردعلاقهٔ افرادی تبدیل شود خیلی اهل شلوغی نیستند. قلعهٔ سنت‌آنجلو در طول حدود دوهزار سال قدمت خود، دو کارکرد اصلی داشته است. این سازه در قرن دوم میلادی ساخته شد تا به عنوان آرامگاه امپراتور رومی هادریان و خانواده‌اش عمل کند. هرچند خاکسترهای آنان دیگر در آنجا نیست، اما بازدیدکنندگان می‌توانند از بخش باستانی قلعه که زمانی آرامگاه آنان بوده دیدن کنند.

در دوران قرون وسطای نخستین، آرامگاه به دژ نظامی و زندان تبدیل شد. در قرن چهاردهم میلادی نیز با راهرویی سرپوشیده به کلیسای سنت پیتر متصل گردید. این راهرو در زمان محاصره، مسیر فرار پاپ‌ها از کلیسا به سوی پناهگاه امن قلعهٔ سنت‌آنجلو بود. به همین دلیل بخش‌های زیادی از این دژ به اتاق‌های مجلل مخصوص پاپ‌ها تبدیل شد. امروزه گردشگران می‌توانند از این اتاق‌ها بازدید کرده و از طراحی آن‌ها لذت ببرند، بدون آنکه مانند دیگر بخش‌های واتیکان در میان جمعیت فشرده شوند.

بااین‌حال، بخش مهم قلعه، پشت‌بام آن است. از اینجا می‌توانید منظره‌ای بدون مانع از شهر رم و کلیسای سنت پیتر ببینید. همچنین از همین نقطه می‌توان به مجسمهٔ فرشتهٔ میکائیل نگاه نزدیک‌تری داشت؛ مجسمه‌ای که برای یادبود رؤیای پدیدار شدن فرشته در قرن ششم میلادی ــ که پایان طاعون را نوید داد ــ بر آن قرار داده شده است. مجسمهٔ فعلی، نسخه‌ای بازسازی‌شده از قرن هجدهم است.

جاهای دیدنی واتیکان: باغ‌های واتیکان

باغ‌های واتیکان در واقع باغ‌های خصوصی شخص پاپ هستند. این باغ‌ها بخش بزرگی از باقی‌ماندهٔ خاک واتیکان را در بر می‌گیرند، اما اگر تور بازدید رزرو نکنید، تنها می‌توانید نگاهی گذرا از بیرون به آن‌ها داشته باشید. هرچند این باغ‌ها در دوران رنسانس بنیان گذاشته شدند، اما تنها از سال ۲۰۱۴ به روی عموم باز شده‌اند. متأسفانه، نمی‌توان به‌سادگی به محل مراجعه و بلیط خریداری کرد؛ باید پیشاپیش برای تور بازدید همراه با راهنما بلیط رزرو کنید. این تورها شامل بخشی از موزه‌های واتیکان و کلیسای سیستین نیز می‌شوند. همچنین امکانی برای بازدید با اتوبوس وجود دارد که هزینهٔ آن ۳۷ یورو است. البته در این گزینه، بازدیدکنندگان اجازهٔ پیاده‌روی در باغ‌ها را ندارند. بااین‌حال، اگر در فصل تابستان به واتیکان سفر می‌کنید، گشت با اتوبوس در میان باغ‌های سرسبز می‌تواند فرصتی خوشایند برای فرار از گرمای رم باشد.

جاهای دیدنی واتیکان: شب‌های واتیکان

حتی اگر در طول روز همهٔ دیدنی‌های واتیکان را دیده باشید، از نظر ما بازگشت به آن در شب یکی از بهترین کارهایی است که می‌توان انجام داد. واتیکان نیز مانند سایر نقاط ایتالیا در شب با نورپردازی‌های زیبا روشن می‌شود و فضایی کاملاً متفاوت از روز به خود می‌گیرد. به‌ویژه اگر پس از شام، یک بستنی ژلاتو در دست داشته باشید، این بازدید شبانه تجربه‌ای دل‌انگیز و فراموش‌نشدنی خواهد بود. بگذارید تصاویر شب واتیکان خودشان گویای همه‌چیز باشند.

چگونه روز خود را هنگام بازدید از واتیکان برنامه‌ریزی کنیم

برنامه‌ریزی برای بازدید از واتیکان کمی دشوارتر از بیشتر مقاصد گردشگری است، زیرا موزه‌های واتیکان و کلیسای جامع سنت پیتر معمولاً بسیار شلوغ‌اند. به‌طور معمول توصیه می‌شود برای اجتناب از ازدحام، از صبح زود شروع به بازدید کنید. این توصیه برای کلیسای سنت پیتر کاملاً درست است، اما بر اساس تجربهٔ ما، برای موزه‌های واتیکان چندان صدق نمی‌کند. در برنامه سفر پیشنهادی ما، باید حدود یک ساعت را در کلیسای سنت بگذرانید و سپس کمی پس از باز شدن درهای موزه‌ها به آن‌جا بروید تا از دو جاذبه‌ی اصلی بدون ازدحام لذت ببرید. کلیسای سنت پیتر به نسبت خلوت‌تر است(البته فضای عظیم آن به‌راحتی جمعیت زیادی را در خود جای می‌دهد)، اما موزه‌های واتیکان فوق‌العاده شلوغ هستند— شلوغ‌تر از هر جایی که قبلاً تجربه کرده‌اید. در نتیجه، نه‌تنها مجبور می‌شوید با آن ازدحام سنگین و خسته‌کننده در موزه‌ها کنار بیایید، بلکه بازدید از کلیسای سنت پیتر را هم بسیار کوتاه‌تر از برنامه رها کنید. اگر بخواهم بازدید از واتیکان را برنامه‌ریزی کنیم، برنامه‌ما به شکل زیر خواهد بود:

• میدان سنت پیتر حدود ساعت ۷:۳۰ صبح
• کلیسای جامع سنت پیتر حدود ساعت ۸:۰۰ صبح
• سپس یا باغ‌های واتیکان (در صورت رزرو)، یا رفتن مستقیم به قلعهٔ سنت‌آنجلو
• بازدید از قلعهٔ سنت‌آنجلو
• قدم‌زدن در محله‌های نزدیک رم و صرف ناهار در یکی از کافه‌ها یا رستوران‌های اطراف
• اگر زمان کافی دارید و هتل‌تان نزدیک است، کمی استراحت یا چرت کوتاه بعد از ناهار
• موزه‌های واتیکان در اواسط بعدازظهر

همچنین اگر در روز چهارشنبه بازدید می‌کنید، می‌توانید بازدید از موزه‌ها را هم‌زمان با دیدار عمومی پاپ انجام دهید. در آن زمان، بخش قابل توجهی از جمعیت معمولاً به میدان برای دیدار با پاپ می‌رود و موزه‌ها خلوت‌تر هستند. در این صورت می‌توانید بعد از موزه‌ها به کلیسای سنت پیتر بروید یا بازدید از آن را برای عصر نگه دارید.

تورهای راهنمای واتیکان

با توجه به تعداد زیاد دیدنی‌ها در واتیکان، شاید از خود بپرسید که آیا شرکت در تور راهنما مفید است یا خیر؟ پاسخ ما «بستگی دارد».

• قلعهٔ سنت‌آنجلو: به تور نیاز ندارد؛ مسیر بازدید یک‌طرفه است و توضیحات خاصی لازم نیست.
• باغ‌های واتیکان: بدون تور امکان بازدید وجود ندارد، بنابراین رزرو تور الزامی است.
• کلیسای سنت پیتر: می‌توان بدون تور از آن بازدید کرد. با یک راهنمای چاپی هم می‌توان بیشتر دیدنی‌ها را شناخت. اما اگر به توضیحات تاریخی علاقه دارید، حضور یک راهنما می‌تواند بازدید را غنی‌تر کند.
• موزه‌های واتیکان: تور راهنما در این‌جا بسیار مفید است. در حالی که همین تورها بخشی از دلیل شلوغی موزه هستند، اما این موزه چنان گسترده و پرجزئیات است که داشتن یک راهنمای حرفه‌ای کمک می‌کند مهم‌ترین آثار را بی‌دردسر ببینید و داستان پشت هر اثر را بهتر درک کنید. فقط توجه داشته باشید که در هنگام بازدید با تور، مراقب فضای شخصی سایر بازدیدکنندگان باشید!