ژاپن

ژاپن، کشوری جزیره‌ای است که در ساحل شرقی آسیا قرار دارد. این کشور از رشته‌ای بزرگ از جزایر تشکیل شده که به شکل قوسی از شمال‌شرقی به جنوب‌غربی حدود ۱۵۰۰ مایل (۲۴۰۰ کیلومتر) در اقیانوس آرام شمالی امتداد یافته‌اند. تقریباً تمام مساحت کشور را چهار جزیرهٔ اصلی تشکیل می‌دهد؛ از شمال به جنوب این جزایر عبارت‌اند از: هوکایدو، هونشو، شیکوکو و کیوشو. هونشو بزرگ‌ترین این چهار جزیره است و پس از آن به ترتیب هوکایدو، کیوشو و شیکوکو قرار دارند. افزون بر این‌ها، جزایر کوچک بسیاری وجود دارد که مهم‌ترین گروه‌های آن‌ها شامل جزایر ریوکیو (نانسی)، از جمله اوکیناوا، در جنوب و غرب کیوشو و همچنین جزایر ایزو، بونین (اوگاساوارا) و آتشفشانی (کازان) در جنوب و شرق هونشوی مرکزی هستند. پایتخت ملی، توکیو، در شرق-مرکز هونشو قرار دارد و از پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان است.

چشم‌انداز طبیعی

چشم‌انداز طبیعی ژاپن ناهموار است و بیش از چهار پنجم سطح کشور را کوه‌ها تشکیل می‌دهند. در این کشور آتشفشان‌های فعال و خاموش بسیاری وجود دارد که از آن میان کوه فوجی (فوجی-سان) با ارتفاع ۱۲٬۳۸۸ پا (۳٬۷۷۶ متر)، بلندترین کوه ژاپن است. بارش فراوان و دمای معمولاً معتدل در بیشتر نقاط کشور موجب پوشش گیاهی سرسبز شده و علیرغم زمین‌های کوهستانی و خاک‌های فقیر، امکان کشت انواع محصولات کشاورزی فراهم شده است. جمعیت ژاپن زیاد و تا حد زیادی از نظر قومی همگن است و عمدتاً در مناطق کم‌ارتفاع ساحل هونشو در امتداد اقیانوس آرام متمرکز شده‌اند.

معبد کینکا‌کو (پاویون طلایی) در کیوتو، ژاپن، که در اصل در قرن ۱۵ ساخته شد؛ ساختمان فعلی مربوط به دههٔ ۱۹۵۰ است.

فرهنگ و جامعه

پیچیدگی و تضاد، ویژگی‌های اساسی زندگی در ژاپن‌اند؛ کشوری با سنت‌های فرهنگی کهن و پیچیده که از سال ۱۹۵۰ تاکنون به یکی از پیشرفته‌ترین جوامع اقتصادی و فناورانهٔ جهان تبدیل شده است. آموزش اهمیت زیادی دارد و ژاپن یکی از باسوادترین کشورهای جهان است. تنش میان سنت و مدرنیته در همهٔ جنبه‌های زندگی ژاپنی دیده می‌شود. حساسیت نسبت به زیبایی طبیعت و توجه به فرم و تعادل را می‌توان در شهرهایی چون کیوتو و نارا و نیز در باغ‌های فراگیر ژاپن مشاهده کرد. با این حال، در مناطق روستایی نیز تأثیر غربی‌سازی سریع کاملاً مشاهده می‌شود. مناطق کشاورزی با تراکم کم جمعیت و شالیزارها و باغ‌های میوهٔ منظم شناخته می‌شوند، در حالی که کمربند صنعتی و شهری در امتداد ساحل اقیانوس آرام هونشو با تراکم بالای جمعیت، صنعتی‌شدن سنگین و آلودگی محیطی مشخص می‌شود.

تاریخ

انسان‌ها ده‌ها هزار سال است که در ژاپن زندگی کرده‌اند، اما تاریخ ثبت‌شدهٔ کشور تنها از سدهٔ ۱ پیش از میلاد آغاز می‌شود که در منابع چینی از ژاپن یاد شده است. تماس با چین و کره در سده‌های نخست میلادی تغییرات عمیقی در ژاپن ایجاد کرد، از جمله ورود خط چینی، بودیسم و بسیاری از هنرهای سرزمین اصلی آسیا. نخستین گام‌ها به سوی وحدت سیاسی کشور در اواخر سده‌های ۴ و ۵ میلادی تحت حکومت یاماتو برداشته شد. تمدنی بزرگ ابتدا در نارا در سدهٔ ۸ و سپس در هِیان-کیو (کیوتوی امروزی) از اواخر سدهٔ ۸ تا اواخر سدهٔ ۱۲ شکل گرفت. هفت سدهٔ پس از آن دورهٔ سلطهٔ حکومت‌های نظامی بود که با انزوای تقریباً کامل کشور از اوایل سدهٔ ۱۷ تا میانهٔ سدهٔ ۱۹ به اوج رسید.

بازگشایی کشور، تماس با غرب و دوره‌ای از تغییر بی‌سابقه را به همراه آورد. ژاپن تلاش کرد کشوری صنعتی و مدرن شود و به دنبال ایجاد یک امپراتوری گستردهٔ فراساحلی در کره و چین بود. این سیاست در سال ۱۹۴۱ موجب رویارویی مستقیم با ایالات متحده و متحدانش و در نهایت شکست در جنگ جهانی دوم شد. پس از جنگ، رشد اقتصادی شگفت‌انگیز ژاپن—که از بزرگ‌ترین رشدهای اقتصادی جهان در آن دوره بود—این کشور را به پیشگام اقتصاد جهانی تبدیل کرد. ژاپن اکنون یکی از مهم‌ترین کشورهای تولیدکنندهٔ کالا و یکی از رهبران مالی جهان است.

زمین‌شناسی و مرزها

ژاپن از غرب با دریای ژاپن (دریای شرق) محدود می‌شود که آن را از سواحل کرهٔ جنوبی و شمالی و سیبری جنوب‌شرقی جدا می‌کند؛ از شمال با تنگهٔ لاپروس و دریای اوخوتسک؛ از شمال‌شرق با جزایر کوریل جنوبی؛ از شرق و جنوب با اقیانوس آرام؛ و از جنوب‌غرب با دریای چین شرقی. جزیرهٔ تسوشیما بین کیوشوی شمال‌غربی و کره جنوبی قرار دارد و مضیق کره را در بخش کره‌ای و مضیق تسوشیما را در بخش ژاپنی تعریف می‌کند.

توپوگرافی

طبیعت کوهستانی ژاپن حاصل نیروهای کوه‌زایی عمدتاً در دورهٔ کواترنری (۲٫۶ میلیون سال گذشته) است که با وقوع مکرر زمین‌لرزه‌های شدید، فعالیت‌های آتشفشانی و تغییر سطح دریا مشهود است. جلگه‌های ساختاری وسیع وجود ندارند. کوه‌ها جوان و پرشیب‌اند و با شبکه‌های متراکم دره‌های رودخانه‌ای بریده شده‌اند. رودها تند و کوتاه هستند و اغلب تراس‌های رودخانه‌ای در کنارشان دیده می‌شود که حاصل حرکات پوسته و تغییرات آب‌وهوایی و سطح دریا در هولوسن هستند.

بلوک‌های کوهستانی توسط گسل‌ها و چین‌خوردگی‌ها از هم جدا شده‌اند و هیچ رشته‌کوه طولانی وجود ندارد. دامنهٔ کوه‌ها اغلب با سطوح پله‌ای به دشت‌ها می‌رسند. مخروط‌های آبرفتی در محل خروج رودها از کوهستان شکل می‌گیرند و جایی که رودها تا دریا ادامه می‌یابند، دشت‌های دلتا شکل می‌گیرد.

گروه‌های قومی

مردم ژاپن اکثریت قاطع جمعیت را تشکیل می‌دهند و از نظر قومی به مردم شرق آسیا نزدیک‌اند. در دورهٔ ادو، جمعیت به چهار طبقه تقسیم شده بود: جنگجو، کشاورز، صنعت‌گر و بازرگان، با طبقهٔ اشراف در بالا و یک طبقهٔ مطرود در پایین. تقریباً همهٔ این نظام طبقاتی از بین رفته است، جز بوراکومین‌ها که هنوز درجاتی از تبعیض را تجربه می‌کنند. اقلیت‌ها شامل ساکنان غیرژاپنی (به‌خصوص کره‌ای‌ها) و شهروندان با تبار آینو یا تا حد کمی اوکیناوایی هستند.

اقتصاد

ژاپن در قرن ۲۰ رشد اقتصادی بسیار سریعی داشت، به‌ویژه در دهه‌های نخست پس از جنگ جهانی دوم. این رشد بر توسعهٔ عظیم تولید صنعتی، بازار داخلی گسترده و سیاست صادرات تهاجمی استوار بود. ژاپن یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های اقتصادی جهان است و صنعتی متنوع با جایگاه برجسته در تولید خودرو، فولاد و کالاهای الکترونیکی دارد. خدمات، بخش عمدهٔ تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد.

ژاپن منابع طبیعی اندکی دارد و مجبور است غذای خود را تا حد زیادی وارد کند. با این حال، بازار داخلی قوی، وابستگی اقتصادی کشور به تجارت را کاهش داده است.

پس‌زمینهٔ اقتصادی

اقتصاد ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم ویران شده بود. اصلاحات ارضی و کاری تحت اشغال متفقین انجام شد. جنگ کره در سال ۱۹۵۰ تقاضای بزرگی برای کالاهای ژاپنی ایجاد کرد و رشد اقتصادی شتاب گرفت. از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ ژاپن به‌طور پیوسته مازاد تجاری داشت.

دههٔ ۱۹۷۰ رشد کندتر شد، به دلیل افزایش قیمت نفت، افزایش هزینهٔ کار، تقویت ین و کاهش تقاضای جهانی. در میانهٔ دههٔ ۱۹۸۰، سطح زندگی در ژاپن به کشورهای توسعه‌یافته نزدیک شد و ین در برابر دلار دو برابر ارزش یافت. این امر باعث انتقال تولید به خارج شد. هم‌زمان، حباب سفته‌بازی در سهام و مسکن شکل گرفت و در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ فروپاشید، که به رکود شدید انجامید. دههٔ ۱۹۹۰ به “دههٔ از دست‌رفته” مشهور شد. اوایل قرن ۲۱ رشد بازگشت اما کند و ناپایدار بود. ژاپن همچنین با پیرشدن جمعیت و رکود جهانی ۲۰۰۸ مواجه شد.

تأثیر فرهنگ

ناظران غربی اغلب موفقیت اقتصادی ژاپن را می‌بینند اما کمتر به فرهنگ آن توجه می‌کنند، در حالی که ویژگی‌های فرهنگی ژاپن برای درک تبدیل آن به قدرتی بزرگ ضروری است. ژاپنی‌ها همواره نسبت به نفوذهای خارجی کنجکاو بوده‌اند و آن‌ها را گزینشی جذب و سپس با سنت‌های بومی سازگار کرده‌اند. این امر هویت ژاپنی را حفظ کرده است.

اصلی‌ترین نفوذهای فرهنگی ابتدا از چین و کره آمدند: خط چینی، بودیسم، طرح شبکه‌ای زمین و طراحی شهری چینی. این عناصر با گذر زمان ژاپنی‌سازی شدند. دورهٔ انزوای طولانی کشور به ژاپنی شدن این عناصر سرعت بخشید.

پس از اصلاحات میجی (۱۸۶۸)، ژاپن با الگوی اروپا و آمریکا مدرن شد. علوم و اصطلاحات فنی غربی به‌طور گسترده پذیرفته شد. تأثیرات ادبی، هنری، موسیقایی و آموزشی غرب در جامعه دیده می‌شود.

تغییرات فرهنگی

مدرنیزاسیون با تغییرات فرهنگی همراه بود. موسیقی غربی رایج‌تر از موسیقی سنتی شد. کریسمس همچون جشنی مردمی گسترش یافت. لباس غربی جای کیمونو را گرفته، هرچند کیمونو هنوز در برخی مناسبت‌های رسمی پوشیده می‌شود. معماری خانه‌ها نیز با الهام از غرب دگرگون شده و سبک‌های مدرن، رنگ‌های بیشتر و استفاده از بتن و گچ رواج یافته است.