امارات

امارات متحده عربی، اتحادی متشکل از هفت امارت در امتداد سواحل شرقی شبه‌جزیره عربستان است. ابوظبی، بزرگ‌ترین امارت، به‌دلیل ثروت حاصل از نفت شهرت دارد و امارت دبی نیز به‌عنوان یکی از مراکز بین‌المللی تجارت، امور مالی و گردشگری شناخته می‌شود. ثروت عظیم کشور (صندوق سرمایه‌گذاری دولتی ابوظبی در سال ۲۰۲۴ به ازای هر شهروند اماراتی بیش از ۱٫۴ میلیون دلار برآورد شد) موجب توسعه سریع زیرساخت‌ها، گردشگری لوکس و نوآوری‌های فناورانه پیشرفته شده است.

ابوظبی (ابو ظبی) که بیش از سه‌چهارم از مساحت کل کشور را در بر می‌گیرد، مرکز صنعت نفت امارات متحده عربی است و در مرزهای جنوبی و شرقی با عربستان سعودی هم‌مرز است. شهر بندری دبی، در پایه شبه‌جزیره کوهستانی مسندم واقع شده و پایتخت امارت دبی (دوبی) است. این شهر یکی از مهم‌ترین مراکز بازرگانی و مالی منطقه به‌شمار می‌آید و میزبان صدها شرکت چندملیتی در میان جنگلی از آسمان‌خراش‌ها است. امارت‌های کوچک‌تر مانند شارجه (الشارقه)، عجمان (عجمان)، ام‌القوین (ام‌القوین) و رأس‌الخیمه (رأس‌الخیمه) نیز در این شبه‌جزیره قرار دارند که برآمدگی شمالی آن به‌سوی ایران، تنگه هرمز را تشکیل می‌دهد؛ تنگه‌ای که خلیج فارس را به دریای عمان متصل می‌کند. هفتمین عضو این فدراسیون، فجیره (الفجیره) است که در کرانه دریای عمان واقع شده و تنها امارتی است که ساحلی در خلیج فارس ندارد.

از نظر تاریخی، این منطقه در اختیار خاندان‌ها و قبایل عرب بوده اما نزدیکی جغرافیایی آن به ایران باعث تأثیرپذیری از فرهنگ فارسی نیز شده است. مرزهای دریایی باز این سرزمین طی قرن‌ها پذیرای مهاجران و بازرگانانی از نقاط مختلف جهان بوده‌اند. در قرن هجدهم، پرتغال و هلند نفوذ خود را در این منطقه گسترش دادند، اما با رشد قدرت دریایی بریتانیا عقب‌نشینی کردند. پس از مجموعه‌ای از پیمان‌های صلح با بریتانیا در قرن نوزدهم، امارات‌ها اتحادیه‌ای به نام «امارات متصالحه» (که با نام‌های عمان متصالح یا شیخ‌نشین‌های متصالح نیز شناخته می‌شد) تشکیل دادند. پس از جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) این ایالات به خودمختاری رسیدند، و پس از آن بحرین و قطر استقلال خود را اعلام کردند. باقی امارات در سال ۱۹۷۱ به‌طور رسمی متحد شدند و شهر ابوظبی به‌عنوان پایتخت فدراسیون انتخاب شد. پایداری این فدراسیون گاه با رقابت میان خاندان‌های حاکم ابوظبی و دبی به چالش کشیده شده، اما رخدادهای خارجی نظیر جنگ خلیج فارس (۱۹۹۰–۱۹۹۱) و منازعه سرزمینی مداوم با ایران، به تقویت انسجام سیاسی امارات انجامیده است.

امارات متشکل از چشم‌اندازهای گوناگونی است، از بیابان‌های سنگی و دشت‌های ساحلی گرفته تا کوه‌های خشک و بی‌آب. خطوط ساحلی کشور پناهگاهی برای پرندگان مهاجر آبزی است و علاقه‌مندان پرنده‌نگری را از سراسر جهان جذب می‌کند؛ سواحل بکر و تفریحگاه‌های مجلل نیز گردشگران بین‌المللی بسیاری را به سوی خود کشانده‌اند. این کشور که در چهارراه تاریخی و جغرافیایی قرار گرفته و ترکیبی از ملیت‌ها و قومیت‌های گوناگون است، جلوه‌ای شگفت‌انگیز از پیوند میان سنت‌های کهن و فناوری مدرن، جهان‌وطنی و درون‌گرایی، و فراوانی ثروت در کنار نیاز را به نمایش می‌گذارد. سرعت شگفت‌انگیز مدرن‌سازی در امارات، نویسنده سفرنامه، جاناتان رابان، را بر آن داشت تا درباره پایتخت بگوید: «وضعیت ابوظبی چنان نو و درخشان بود که گویی هنوز تکه‌هایی از پوشش‌های بسته‌بندی کارخانه بر ساختمان‌ها چسبیده است.»

تنها حدود یک‌نهم از ساکنان امارات شهروندان بومی این کشور هستند. بقیه را عمدتاً کارگران خارجی و خانواده‌های آنان تشکیل می‌دهند، که بزرگ‌ترین بخش آن‌ها از آسیای جنوبی هستند. اعرابی از دیگر کشورهای عربی و ایرانیان نیز بخش قابل‌توجهی از جمعیت را تشکیل می‌دهند. همچنین مهاجران آسیای جنوب شرقی، به‌ویژه فیلیپینی‌ها، در سال‌های اخیر برای اشتغال در حوزه‌های مختلف به‌طور فزاینده‌ای به امارات مهاجرت کرده‌اند.

اقتصاد این فدراسیون عمدتاً بر پایه تولید نفت است که بیشتر آن در امارت ابوظبی انجام می‌گیرد. ابوظبی، ثروتمندترین امارت، یکی از بزرگ‌ترین منابع ذخایر اثبات‌شده نفتی جهان را در خود جای داده و بخش قابل‌توجهی از بودجه ملی را تأمین می‌کند. امارت دبی نیز که اقتصادش بیش‌تر بر تجارت و خدمات مالی استوار است تا بر نفت، به‌عنوان مرکز بازرگانی و مالی منطقه عمل می‌کند و در زمینه تنوع‌بخشی اقتصادی پیشتاز کشور به‌شمار می‌رود.

سنت‌های فرهنگی امارات متحده عربی ریشه در اسلام دارند و بازتاب‌دهنده میراث گسترده‌تر دنیای عرب و به‌ویژه کشورهای همسایه در حوزه خلیج فارس‌اند. هرچند احیای مجدد ارزش‌های اسلامی بر جامعه اثر گذاشته، اما شیوه عمل به اسلام در امارات در مقایسه با عربستان سعودی معتدل‌تر است. هویت‌های قبیله‌ای در امارات همچنان قدرتمند باقی مانده‌اند و با وجود شهرنشینی و حضور جامعه بزرگ مهاجران، خانواده هنوز به‌عنوان مستحکم‌ترین و همبسته‌ترین نهاد اجتماعی شناخته می‌شود.