ایتالیا

ایتالیا، کشوری در جنوب و مرکز اروپا است که شبه‌جزیره‌ای را اشغال کرده که عمیقاً در دریای مدیترانه پیشروی کرده است. این کشور شامل برخی از متنوع‌ترین و دیدنی‌ترین مناظر طبیعی زمین است و اغلب به‌عنوان کشوری با شکل چکمه توصیف می‌شود. در بخش شمالی آن رشته‌کوه آلپ قرار دارد که از ناهموارترین کوه‌های جهان به‌شمار می‌رود. بلندترین نقاط ایتالیا در کوهستان مونته‌روزا قرار دارند که در مرز با سوئیس به اوج می‌رسد، و نیز در مون‌بلان که در مرز فرانسه واقع شده است. آلپ‌های غربی مشرف به منظره‌ای از دریاچه‌های آلپی و دره‌های یخچالی هستند که تا رود پو و منطقه پیدمونت امتداد دارند. توسکانی، در جنوب منطقه کوهپایه‌ای آلپ، شاید مشهورترین ناحیه کشور باشد.

از آلپ‌های مرکزی رشته‌کوه بلند آپنینی امتداد می‌یابد که در سراسر طول کشور کشیده شده و در نزدیکی رم گسترش یافته و تقریباً سراسر عرض شبه‌جزیره ایتالیا را در بر می‌گیرد. در جنوب رم، آپنینی باریک‌تر می‌شود و در دو سوی آن جلگه‌های وسیع ساحلی قرار دارند: یکی مشرف به دریای تیرنی و دیگری رو به دریای آدریاتیک. بخش‌های پایینی رشته‌کوه آپنینی عمدتاً نواحی بکر و دست‌نخورده‌اند که زیستگاه گونه‌های نادری از حیوانات در اروپای غربی به شمار می‌روند، مانند گرازهای وحشی، گرگ‌ها، مارهای خطرناک و خرس‌ها.

ناحیه جنوبی آپنینی از نظر زمین‌ساختی ناپایدار است و چندین آتشفشان فعال در آن قرار دارد، از جمله وزوو که گاه‌به‌گاه خاکستر و بخار را به هوای ناپل و خلیج زیبای پوشیده از جزایرش می‌فرستد. در انتهای جنوبی کشور و در دل دریای مدیترانه، جزایر سیسیل و ساردینیا واقع شده‌اند.

جغرافیای سیاسی و تاریخ قومی

جغرافیای سیاسی ایتالیا به‌شدت تحت‌تأثیر این چشم‌انداز کوهستانی شکل گرفته است. به‌دلیل کمبود راه‌های مستقیم میان مناطق مختلف و دشواری سنتی رفت‌وآمد از نقطه‌ای به نقطه دیگر، شهرها و شهرک‌های ایتالیا تاریخی سرشار از خودکفایی، استقلال و بی‌اعتمادی متقابل دارند. امروزه بازدیدکنندگان اغلب از تفاوت آشکار هر شهر نسبت به شهر دیگر شگفت‌زده می‌شوند—از تفاوت‌های چشمگیر در غذا و گویش گرفته تا ظرافت‌های فرهنگی گوناگون—که ایتالیا را کمتر شبیه یک ملت واحد و بیشتر همچون مجموعه‌ای از مناطق فرهنگی مرتبط در منظره‌ای دل‌انگیز نشان می‌دهد.

ایتالیایی‌ها را نمی‌توان با یک ویژگی ظاهری نسبتاً ثابت توصیف کرد، و این موضوع را می‌توان با تاریخ سلطه اقوام گوناگون بر بخش‌های مختلف شبه‌جزیره توضیح داد. اتروسک‌ها در توسکانی و اومبریا و یونانیان در جنوب، پیش از رومیان در این سرزمین سکونت داشتند. سپس رومیان سراسر کشور را «لاتین‌سازی» کردند و این وحدت را تا سده پنجم میلادی حفظ نمودند. یهودیان در دوران جمهوری روم به ایتالیا آمدند و تا امروز نیز در آن‌جا حضور دارند.

با فروپاشی امپراتوری روم غربی، ایتالیا دستخوش حملات و استعمار شد که ناگزیر بر ترکیب قومی آن تأثیر گذاشت. به‌جز چند استثنا، شمال کشور مورد نفوذ قبایل ژرمن قرار گرفت که از آلپ عبور کرده بودند، در حالی‌که جنوب توسط اقوام مدیترانه‌ای که از دریا می‌آمدند، مستعمره شد. بیزانسی‌ها در جنوب به‌مدت پنج قرن سلطه داشتند، هم‌زمان با برتری قوم لومبارد (یکی از قبایل ژرمن) در بنونتو و دیگر بخش‌های سرزمین اصلی.

در سده نهم میلادی، سیسیل مورد هجوم ساراسن‌ها قرار گرفت که تا یورش نورمن‌ها در اوایل سده یازدهم در آن‌جا ماندند. پس از نورمن‌ها، آراگونی‌ها در سال ۱۲۸۲ میلادی بر جزیره مسلط شدند و در سال ۱۷۲۰، سیسیل تحت حاکمیت اتریش درآمد. این میراث قومی درهم‌آمیخته سبب شده است که در میان مردمی که عموماً مو و چشمانی تیره دارند، گاه سیسیلی‌هایی با چشمان روشن و موی بور نیز دیده شوند.

ایتالیا در قرن بیستم

قرن بیستم شاهد دگرگونی عمیق ایتالیا از جامعه‌ای به‌شدت سنتی و کشاورزی به کشوری پیشرفته و صنعتی بود. هرچند ایتالیا در سال ۱۸۶۱ از نظر سیاسی متحد شد، هویت منطقه‌ای در آن همچنان نیرومند است و کشور به‌عنوان یک موجودیت فرهنگی به‌طور نامتوازن رشد کرده است. با این‌حال، بسیاری از تفاوت‌های ناحیه‌ای در نتیجه‌ی گسترش تلویزیون، دیگر رسانه‌های جمعی و تدوین برنامه‌ی آموزشی واحد ملی در حال کاهش است. گرچه ایتالیایی‌ها برای مدت‌های طولانی خود را پیش از هر چیز شهروند شهر یا منطقه‌ی خود می‌دانستند، این طرز فکر با ادغام بیشتر ایتالیا در اتحادیه‌ی اروپا و درک فزاینده‌ی مردم از خود به‌عنوان بخشی از یک جامعه‌ی فراملی در حال تغییر است.

زندگی روزمره و آداب اجتماعی

از زمان جنگ جهانی دوم، جامعه‌ی ایتالیا دستخوش تغییرات بنیادین شده است که تأثیر چشمگیری بر زندگی روزمره مردم داشته است. یکی از شاخص‌ترین جنبه‌های این تغییر، حضور پررنگ‌تر زنان در جامعه و بیرون از خانه است—از جمله افزایش چشمگیر حضور در آموزش عالی و حرفه‌های تخصصی. بر همین پایه، ایتالیا یکی از پایین‌ترین میانگین نرخ تولد و باروری در جهان را دارد. کاهش زاد و ولد در نخستین سال‌های قرن بیست‌ویکم به موضوعی نگران‌کننده تبدیل شد، به‌ویژه در شهرها و روستاهای جنوبی که جمعیت‌شان کاهش یافته بود و برخی برای تشویق تولد نوزادان پاداش نقدی یا معافیت‌های مالیاتی پیشنهاد می‌کردند. همچنین، «پیر شدن جمعیت» نیز نگرانی مهمی بود، چراکه در سال ۲۰۱۰ حدود یک‌پنجم جمعیت کشور بالای ۶۵ سال سن داشت.

برای خانواده‌های ایتالیایی، فعالیت‌های تفریحی روزمره شامل تماشای تلویزیون، گوش دادن به رادیو، خواندن روزنامه و رفتن به سینماست؛ در مقابل، کتاب‌خوانی و ورزش کردن میان اکثریت مردم کمتر رواج دارد. طبق نظرسنجی‌ها، ایتالیایی‌ها عموماً از روابط خانوادگی، دوستی‌ها و وضعیت سلامتی خود رضایت دارند، در حالی‌که از وضعیت اقتصادی و شغلی خود کمتر راضی‌اند—به‌ویژه در جنوب کشور که فرصت‌های شغلی کمتر و بیکاری بیشتر است.

با وجود رشد سرگرمی‌های خانگی و آنلاین، استفاده از فضاهای عمومی همچنان اهمیت دارد. جوانان ایتالیایی معمولاً هر روز با دوستان خود دیدار می‌کنند، اغلب عصرها در میدان‌های شهر (پیاتزاها) گرد هم می‌آیند و به کافه‌ها، سینماها، پیتزافروشی‌ها و کلوب‌های رقص می‌روند. شبکه‌های اجتماعی و تلفن‌های همراه به‌ویژه میان نسل جوان به حفظ روابط کمک می‌کنند، اما معمولاً به‌عنوان وسیله‌ای برای تسهیل روابط حضوری به‌کار می‌روند نه جایگزین آن. مناطق ساحلی در تابستان مقصد محبوبی هستند. اتومبیل نیز بخش جدانشدنی از زندگی روزمره ایتالیایی‌هاست. میزان مالکیت خودرو بالاست و بسیاری از شهرها با تراکم ترافیک و آلودگی هوا مواجه‌اند.

خوراک و نوشیدنی

غذا و نوشیدنی از عناصر اصلی زندگی ایتالیایی‌اند. الگوی کاری در ایتالیا پیرامون وعده‌ی ناهار تنظیم می‌شود، هرچند وقفه‌ی سنتی دو ساعته برای ناهار به‌تدریج در حال از بین رفتن است. کافه‌ها و تراطوره‌ها (غذاخوری‌های سنتی کوچک) وعده‌هایی سریع و ارزان به مشتریان ارائه می‌دهند.

سنت‌های آشپزی ایتالیا ریشه‌هایی در تمدن‌های باستانی گوناگون دارد—عمدتاً اتروسکی، یونانی و ساراسنی: از اتروسک‌ها استفاده‌ی گسترده از غلات و علاقه به فوکاچا (نوعی نان تخت) به یادگار مانده، از یونانیان پخت ماهی با سبزیجات معطر، و از ساراسن‌ها دلبستگی ایتالیا به شیرینی‌جات، برنج و مرکبات.

ریسوتو، غذایی بر پایه‌ی برنج شبیه به پیلاف یا پائیا، از غذاهای سنتی شمال ایتالیاست. عشق به پاستا در سراسر کشور مشترک است و انواع آن نام‌هایی دل‌نشین دارند: اسپاگتی (به‌معنای «رشته‌های کوچک»)، ریگاتونه («شیاردار»)، پنه («پرها»)، ماکارونی («چیزهای کوچک دوست‌داشتنی») و اورکیتّه («گوش‌های کوچک»). در جنوب، معمولاً پاستا با سس‌های بر پایه‌ی روغن زیتون، گوجه‌فرنگی و ادویه‌ها سرو می‌شود، در حالی‌که در شمال، به‌ویژه در پیدمونت، با خامه، کره و پنیر آمیخته می‌گردد. بولونیا منشأ سس گوشتی معروف بولونز است که پایه‌ی گوجه‌فرنگی دارد.

لازانیـا با نوارهای پهن و گاهی موج‌دار پاستا و سس گوجه‌فرنگی یا سفید تهیه می‌شود. تورتلینی پاستایی حلقوی است که با پنیر یا گوشت پر می‌شود و اغلب در آبگوشت (ان‌برودو) سرو می‌گردد، هرچند سس‌های دیگر مانند قارچ، گوشت یا گوجه‌فرنگی نیز رایج‌اند. نیوکّی (Gnocchi)، نوعی کوفته‌ی سیب‌زمینی با اصالت شمال‌شرقی ایتالیا، در گونه‌های بسیار متنوع وجود دارد و معمولاً با سس گوجه‌فرنگی یا پستو خورده می‌شود.

غذاهای ایتالیایی در سراسر جهان محبوب شده‌اند و بسیاری از مردم خارج از ایتالیا نیز با این تفاوت‌های ناحیه‌ای آشنا هستند. قهوه‌ی غلیظ و قوی موسوم به اسپرسو بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزانه است. دسر معروف تیرامیسو از کیک اسفنجی آغشته به لیکور و کرم تهیه می‌شود.