پرتغال

کشور پرتغال در امتداد ساحل اقیانوس اطلس و در شبه‌جزیره ایبری در جنوب‌غربی اروپا واقع شده است. پرتغال که زمانی نیرومندترین قدرت قارهٔ اروپا به‌شمار می‌رفت، از نظر جغرافیایی و فرهنگی ویژگی‌هایی مشترک با سرزمین‌های اروپای شمالی و ناحیهٔ مدیترانه دارد. سواحل شمالی آن سرد و صخره‌ای است و نواحی کوهستانی داخلی آن کم‌جمعیت، تماشایی و بکرند؛ در حالی که جنوب کشور، ناحیهٔ آلگاروه، گرم و حاصل‌خیز است. رشته‌کوه‌های ناهموار اِشتِرِلا (Serra da Estrela یا “کوهستان ستاره”) که میان دو رود تاژ و موندگو قرار دارند، بلندترین نقطهٔ خاک اصلی پرتغال را در خود جای داده‌اند.

در هزارهٔ نخست پیش از میلاد، قوم سِلتِی لوزیتانی وارد شبه‌جزیره ایبری شدند و در آنجا ساکن گشتند؛ آثار نفوذ آنان هنوز در بسیاری از نقاط باقی مانده است. بر پایهٔ افسانهٔ ملی پرتغال، با این حال، شهر لیسبون، پایتخت کشور، نه به‌دست سلت‌ها بلکه به‌وسیلهٔ جنگجوی یونانی باستان، اودیسئوس، بنیان نهاده شد. گفته می‌شود او پس از ترک سرزمین خود و آغاز سفرهای دریایی، به دماغه‌ای صخره‌ای در محل کنونی شهر رسید و از آنجا خوشش آمد و مدتی در آنجا ماند. در روایت افسانه آمده است که هنگام ترک آنجا، اودیسئوس دل حوری دریایی کالپسو را شکست و او از اندوه خود را به ماری بدل کرد که پیچ‌و‌تاب بدنش به صورت هفت تپهٔ معروف لیسبون درآمد. البته، اگر اودیسئوس واقعاً به پرتغال آمده بود، با سرزمینی روبه‌رو می‌شد که پیش‌تر به‌دست لوزیتانی‌ها به‌خوبی مسکون شده بود.

پرتغال زمانی ثروتمندترین کشور جهان بود، هنگامی که امپراتوری استعماری‌اش در آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی به اوج خود رسیده بود. با این حال، از آنجا که این ثروت برای توسعهٔ زیرساخت‌های صنعتی داخلی به‌کار گرفته نشد، پرتغال به‌تدریج در قرن‌های نوزدهم و بیستم به یکی از فقیرترین کشورهای اروپای غربی بدل شد.

از اواسط دههٔ ۱۹۷۰، پس از انقلاب پرتغال، اقتصاد کشور از مستعمرات باقی‌مانده‌اش در آفریقا جدا شد و جهت خود را به سوی اروپا تغییر داد. در سال ۱۹۸۶، پرتغال به جامعهٔ اقتصادی اروپا (که بعدها اتحادیهٔ اروپا شد) پیوست، و این عضویت موجب رشد اقتصادی قابل‌توجه و پایدار گردید. همچون دیگر کشورهای اروپای غربی، اقتصاد امروز پرتغال عمدتاً بر بخش خدمات استوار است؛ تولیدات صنعتی نیز سهم قابل ملاحظه‌ای از اقتصاد دارد، در حالی که کشاورزی نقش نسبتاً اندکی ایفا می‌کند و کمتر از ۳ درصد از کل تولید را تشکیل می‌دهد.

در اوایل قرن بیست‌ویکم، رشد اقتصادی باعث بهبود چشمگیر سطح زندگی، افزایش درآمدها و کاهش بیکاری شد. افزون بر این، از زمان پیوستن پرتغال به اتحادیهٔ اروپا، ورود حجم عظیمی از کمک‌های ساختاری، سرمایه‌های خصوصی و سرمایه‌گذاری مستقیم، رشد و توسعهٔ پایدار کشور را تقویت کرده است. با این حال، پرتغال یکی از کشورهایی بود که در بحران بدهی‌های منطقهٔ یورو که از سال ۲۰۰۹ آغاز شد، بیشترین آسیب را دید، و مجموعه‌ای از اقدامات دولتی نتوانست جلوی فروپاشی اقتصادی کشور را بگیرد. در سال ۲۰۱۱، اتحادیهٔ اروپا و صندوق بین‌المللی پول بستهٔ کمک مالی ۷۸ میلیارد یورویی (حدود ۱۱۶ میلیارد دلار) را برای پرتغال تصویب کردند، مشروط بر آنکه دولت سیاست‌های سختگیرانهٔ ریاضتی را به اجرا بگذارد.

فرهنگ پرتغالی بر پایهٔ گذشته‌ای استوار است که از دوران پیشاتاریخ تا زمان یورش‌های رومی و مورو (مسلمانان اندلس و شمال آفریقا) امتداد دارد. هر یک از این دوران‌ها ردپایی از خود بر جای گذاشته‌اند که امروز در میراثی غنی از آثار باستان‌شناسی دیده می‌شود، از جمله نقاشی‌های غار اِشکورال، شهر رومی کُنینبریگا، معبد رومی اِوورا (معروف به معبد دیانا) و معماری شاخص مورو در شهرهای جنوبی چون اولهائو و تاویرا.

در گذر قرن‌ها، هنر پرتغال از تأثیرات خارجی فراوانی بهره‌مند شده است، از جمله تأثیرات فلاماندی، فرانسوی و ایتالیایی. سفرهای کاوشگران پرتغالی همچون فردیناند ماژلان، که نخستین فرد در تاریخ بود که به دور زمین سفر کرد، و واسکو دو گاما، که مسیر شرقی به سوی آسیا را از دماغهٔ امید نیک گشود (در حالی‌که نخستین اروپایی که تا آن دماغه دریانوردی کرد، ناوبان پرتغالی دیگر، بارتولومئو دیاس، در سال ۱۴۸۸ بود)، پرتغال را با تأثیرات آسیایی آشنا کرد؛ همچنین کشف ثروت عظیم طلا و جواهرات در برزیل موجب شکوفایی سبک باروک در هنر تزئینی کشور شد.

تلاش‌های گسترده‌ای برای حفظ معماری و آثار هنری در سراسر کشور صورت گرفته است، به‌ویژه در نگهداری آثار مذهبی، کاخ‌ها و سبک‌های گوناگون خانه‌های پرتغالی موسوم به «کازاس پرتوزِس» (casas portuguesas) که نشانگر مسکن‌های ساده و سنتی هستند. این اقدامات حفاظتی موجب شد که مراکز تاریخی شهرهای اِوورا، سِینترا، پورتو و همچنین آنگرا دو هرویسمو در جزایر آزور، به‌عنوان میراث جهانی در فهرست یونسکو ثبت شوند.